باب المندب؛ نشانههای تثبیت مدیریت صنعا بر آبراه راهبردی
- 04 مهر 1405 – 20:06
- اخبار بین الملل
- اخبار تولیدات دفاتر خارجی
اعلام آمار کشتیهای عبوری از باب المندب، نشان می دهد انصارالله موفق به تثبیت مدیریت این آبراه راهبردی شده است.
بین الملل
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در هفتههای اخیر، همزمان با تثبیت حضور انصارالله در بخشهای مهمی از ساحل غربی یمن و مناطق پیرامون تنگه بابالمندب، نحوه مواجهه صنعا با مسئله کشتیرانی در این آبراه وارد مرحله متفاوتی شده است. در این مرحله، انصارالله تلاش دارد از خود تصویری در قامت قدرتی مسئول در قبال امنیت و تردد دریایی ارائه کند؛ قدرتی که ضمن اعمال محدودیت علیه کشتیهای متعلق به طرفهای متخاصم با ملت یمن، اجازه ادامه فعالیت بخش عمدهای از کشتیرانی بینالمللی را میدهد.
یکی از مهمترین نشانههای این رویکرد، اقدام رسمی نهادهای صنعا برای اعلام آمار کشتیهای عبوری از باب المندب است. وزارت حمل و نقل و امور عمومی دولت صنعا در گزارشهای متوالی خود طی هفتههای اخیر، تعداد کشتیهایی را که از این تنگه عبور کردهاند اعلام کرده و همزمان بر استمرار و امنیت حرکت کشتیهای بینالمللی تاکید کرده است.
وزارت حمل و نقل صنعا در 12 سپتامبر اعلام کرد که طی دو روز، 73 کشتی از باب المندب عبور کردهاند. بر اساس این گزارش، 36 کشتی در روز 10 سپتامبر و 37 کشتی در روز 11 سپتامبر از این تنگه عبور کرده بودند. وزارتخانه صنعا در همان گزارش تاکید کرد که حرکت کشتیهای بینالمللی در بابالمندب ادامه دارد و ممنوعیت اعلام شده تنها شامل کشتیهای سعودی میشود.
این روند چند روز بعد با انتشار آمار یک بازه زمانی طولانیتر ادامه پیدا کرد. وزارت حمل و نقل و امور عمومی دولت صنعا در 23 سپتامبر اعلام کرد که طی فاصله 11 تا 21 سپتامبر، مجموعا 408 کشتی تجاری از بابالمندب عبور کردهاند. بر اساس این آمار، 196 کشتی در مسیر شمال و 212 کشتی در مسیر جنوب از تنگه عبور کردهاند و میانگین عبور روزانه بیش از 40 کشتی تجاری و کانتینری بوده است. این وزارتخانه همچنین اعلام کرد که در ده روز پیش از آن، یعنی از یکم تا دهم سپتامبر، 393 کشتی از باب المندب عبور کرده بودند.
نکته مهم در این گزارشها صرفا تعداد کشتیهای عبوری نیست. انتشار منظم آمار عبور کشتیها از سوی یک نهاد رسمی در صنعا، خود بخشی از سیاست جدید این جریان در قبال بابالمندب محسوب میشود. صنعا با اعلام تعداد کشتیهای عبوری، جهت حرکت آنها و مقایسه آمار دورههای مختلف، عملا مسئله تردد در این آبراه را در چارچوب حوزه نظارت و مسئولیت خود تعریف میکند. به عبارت دیگر، اعلام این آمار تنها برای اثبات باز بودن بابالمندب نیست؛ بلکه تصویری از وجود یک سازوکار برای رصد وضعیت تردد در این آبراه ارائه میدهد.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در گزارش رسمی صنعا، میان کشتیهای بینالمللی و کشتیهای سعودی تفکیک مشخصی صورت گرفته است. وزارت حمل و نقل اعلام کرده است که در فاصله 11 تا 21 سپتامبر، تردد کشتیهای تجاری بینالمللی در بابالمندب با امنیت ادامه داشته، اما کشتیهای سعودی از این وضعیت مستثنی بودهاند. بنابراین، موضع صنعا بر توقف عمومی کشتیرانی در باب المندب استوار نیست؛ بلکه بر تعیین محدوده مشخصی برای اعمال حاکمیت صنعا بر این آبراه است.
این سیاست را میتوان در مواضع سیاسی انصارالله نیز مشاهده کرد. محمد عبدالسلام، سخنگوی انصارالله، در 10 سپتامبر در اظهاراتی که پایگاه اینترنتی عربی21 منتشر کرد، اعلام کرد کشتیرانی و تجارت بینالمللی در دریای سرخ و باب المندب همچنان امن و منظم است. او تاکید کرد که یمن تهدیدی برای کشتیرانی دریایی نیست و عملیات نیروهای یمنی را محدود به اهدافی دانست که پیشتر اعلام شدهاند. این اظهارات همزمان با گسترش حضور انصارالله در ساحل غربی و نزدیک شدن آن به محدوده باب المندب مطرح شد.
در واقع، در کنار تحولات میدانی، یک پیام سیاسی نیز از سوی صنعا دنبال شده است: باب المندب قرار نیست به عنوان یک آبراه مسدود شده معرفی شود، بلکه قرار است آبراهی معرفی شود که تردد در آن ادامه دارد و صنعا برای آن قاعده و محدوده مشخص تعیین میکند. آمارهای اعلام شده از سوی وزارت حمل و نقل نیز در همین چارچوب قرار میگیرند. هنگامی که دولت صنعا از عبور صدها کشتی در یک بازه ده روزه خبر میدهد، همزمان دو پیام را منتقل میکند؛ نخست اینکه باب المندب همچنان فعال است و دوم اینکه صنعا خود را در جایگاهی میبیند که درباره وضعیت تردد در این آبراه گزارش رسمی ارائه دهد.
در همین حال، نحوه برخورد صنعا با کشورهای مختلف نشان دهنده ادامه سیاست صنعا برای اعمال حاکمیت بر این آبراه است. در اواخر ژوئیه، رویترز گزارش داد که چین برای اطمینان از عبور نفتکشهای خود از جنوب دریای سرخ با انصارالله تماس مستقیم برقرار کرده است. بر اساس این گزارش، این تماسها پس از آن صورت گرفت که انصارالله اعلام کرده بود دسترسی کشتیهای مرتبط با بنادر عربستان را محدود خواهد کرد. هدف مذاکرات، فراهم کردن امکان عبور نفتکشهای چینی بدون قرار گرفتن در معرض حمله عنوان شده بود.
این گزارش از یک جهت دیگر نیز اهمیت دارد. ارتباط مستقیم میان چین و انصارالله درباره عبور کشتیها نشان میدهد که موضوع امنیت تردد در باب المندب صرفا در سطح یک مسئله نظامی باقی نمانده و به موضوعی برای ارتباط مستقیم میان صنعا و قدرتهای بزرگ اقتصادی و تجاری تبدیل شده است. ظرفیتی که میتواند ارزش افزودهای بسیار با ارزش یعنی به رسمیت شناخته شدن توسط قدرتهای بینالمللی برای صنعا ایجاد کند.
در مورد اروپا نیز همین الگو قابل مشاهده است. بر اساس گزارشی که اخیرا با استناد به اطلاعات دیپلماتهای اروپایی منتشر شده، انصارالله در 10 سپتامبر پیامی به دستگاه سیاست خارجی اتحادیه اروپا ارسال کرده و اعلام کرده است که کشتیهای اروپایی هدف عملیات نیروهای صنعا قرار نخواهند گرفت. در این پیام، تاکید شده است که عملیات انصارالله با هدف متوقف کردن کشتیرانی بین المللی یا محدود کردن آزادی عبور کشتی ها از باب المندب انجام نمیشود. این پیام همزمان با پیشروی انصارالله در ساحل غربی و کنترل المخا ارسال شده است.
بنابراین، در کنار اعلام رسمی آمار تردد، یک مسیر ارتباطی نیز میان صنعا و برخی قدرتهای مهم بینالمللی درباره کشتیرانی شکل گرفته است. چین از مسیر تماس مستقیم درباره عبور نفتکشهای خود مذاکره کرده و اروپا نیز پیام اطمینان بخش درباره عدم هدف قرار گرفتن کشتیهای خود دریافت کرده است. این دیپلماسی با استفاده از ظرفیت میدان بسیار برای انصارالله راهگشا خواهد بود.
در این میان، استمرار اعلام آمار کشتیهای عبوری از سوی وزارت حمل و نقل صنعا، مهمترین بخش این سیاست در سطح رسمی است. در گزارش 23 سپتامبر، این وزارتخانه اعلام کرد که 408 کشتی طی ده روز از باب المندب عبور کردهاند و این رقم را با 393 کشتی عبوری در ده روز پیش از آن مقایسه کرد. همچنین تاکید کرد که افزایش تردد پس از تحولات ساحل غربی رخ داده و حرکت کشتیهای بینالمللی در این مسیر به شکل طبیعی ادامه دارد.
این نوع گزارش دهی، باب المندب را در ادبیات رسمی صنعا به یک حوزه قابل اندازه گیری و قابل گزارش تبدیل کرده است. وزارت حمل و نقل نه تنها درباره اصل باز بودن مسیر سخن می گوید، بلکه تعداد کشتیها، جهت حرکت آنها و تغییرات حجم تردد در بازههای زمانی مختلف را اعلام میکند. چنین رویکردی با تلاش برای معرفی صنعا به عنوان طرفی که نسبت به وضعیت این آبراه مسئولیت و اشراف دارد، هماهنگ است.
در طرف دیگر، محدودیت علیه کشتیهای سعودی همچنان به عنوان یک استثنا در این سیاست حفظ شده است. در واقع، مدل اعلام شده از سوی صنعا دو بخش دارد: از یک سو تاکید بر ادامه کشتیرانی بینالمللی و ارائه آمار عبور کشتیها و از سوی دیگر اعمال ممنوعیت علیه کشتیهای متعلق به طرفی که صنعا آن را در وضعیت درگیری مستقیم با خود قرار داده است.
بر همین اساس، آنچه طی هفتههای اخیر در باب المندب مشاهده میشود، صرفا ادامه یک سیاست نظامی نیست، بلکه تلاش برای تثبیت یک الگوی مشخص از مدیریت تردد در این آبراه است. انصارالله با اعلام منظم آمار عبور کشتیها، تاکید بر امنیت تردد بینالمللی، ارتباط مستقیم با طرفهایی مانند چین و ارسال پیام به اروپا، در حال ارائه تصویری از باب المندب به عنوان آبراهی است که عبور و مرور در آن ادامه دارد، اما این عبور و مرور در شرایط جدید تابع قواعدی است که صنعا برای آن تعیین میکند.
در این چارچوب، اعلام آمار کشتیهای عبوری اهمیت ویژهای دارد. این اقدام در کنار مواضع سیاسی و ارتباطات خارجی صنعا، نشان میدهد که انصارالله صرفا به دنبال نمایش توانایی خود برای ایجاد اختلال در تنگه باب المندب نیست، بلکه تلاش دارد خود را به عنوان قدرتی معرفی کند که توان نظارت بر تردد، تعیین محدودیت برای طرفهای مشخص و تامین استمرار حرکت سایر کشتی های بینالمللی را دارد.
ارتفاعات تعز در محاصره؛ انصارالله و تکمیل آرایش جدید غرب یمن ترومای دریای سرخ؛ چرا غرب نسبت به تحولات بابالمندب هراسان است؟
به این ترتیب، سیاست جدید صنعا در باب المندب بر پایه یک معادله روشن شکل گرفته است: حفظ جریان عمومی کشتیرانی بینالمللی، اعمال محدودیت علیه شناورهای طرف های متخاصم با ملت یمن و همزمان ارائه آمار رسمی از حجم تردد در آبراه. مجموعه این اقدامات، در نهایت تصویری از تلاش انصارالله برای تثبیت نقش خود در مدیریت باب المندب و اعمال حاکمیت بر این آبراه راهبردی ارائه می کند؛ نقشی که در کنار تامین منافع مورد نظر صنعا، با تلاش برای ایجاد یک وضعیت قابل قبول برای ادامه تجارت و کشتیرانی بین المللی همراه شده است.
نویسنده: