کاشان – مردم ابوزیدآباد سالهاست هزینه فعالیت معادن را از تخریب زیستگاه‌ها و شکل‌گیری کانون‌های گردوغبار تا ناامنی جاده‌های روستایی می‌پردازند و سالهاست که از عدم نظارت مسئولان گلایه دارند.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها – هادی نجف‌زاده: پناهگاه حیات‌وحش یخاب، با گستره‌ای حدود ۲۷۲ هزار هکتار در منطقه ابوزیدآباد شهرستان آران‌وبیدگل، یکی از پهنه‌های ارزشمند طبیعی در بیابان‌های مرکزی ایران است؛ سرزمینی که زیستگاه گونه‌های متنوع جانوری است، پیوندگاه زیستگاه‌های طبیعی چند استان به شمار می‌رود و ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای طبیعت‌گردی و توسعه پایدار دارد. با این حال، تداوم فعالیت‌های معدنی، تخریب عرصه‌های طبیعی، افزایش گردوغبار و تردد سنگین کامیون‌ها، پرسش‌های جدی درباره نحوه مدیریت و حفاظت از این سرمایه طبیعی و کیفیت زندگی ساکنان منطقه ایجاد کرده است.
مسئله تنها فعالیت چند معدن در دل بیابان نیست؛ موضوع، مجموعه‌ای از پیامدهای به‌هم‌پیوسته است که از دست‌اندازی به زیستگاه حیات‌وحش آغاز می‌شود، به ایجاد کانون‌های گردوغبار و آسیب به مسیرهای گردشگری می‌رسد و در نهایت، امنیت و آرامش روستاهای پیرامونی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، این پرسش اساسی مطرح است که آیا منافع حاصل از بهره‌برداری معدنی با هزینه‌هایی که محیط‌زیست و مردم محلی می‌پردازند، تناسب دارد؟
یخاب؛ زیستگاهی فراتر از یک محدوده معدنی
سیدمهدی میرغضنفری در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ارزش اکولوژیک یخاب، این منطقه را مجموعه‌ای از زیستگاه‌های کوهستانی، استپی و کویری معرفی و اظهار کرد: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، حدود ۱۵۰ گونه پرنده، بیش از ۳۰ گونه پستاندار و حدود ۲۰ گونه خزنده در آن ثبت شده‌اند.
وی ابراز کرد: کل و بز، قوچ و میش، جبیر، هوبره، زاغ بور، گربه شنی، کاراکال و روباه شنی از جمله گونه‌های ارزشمند این منطقه هستند. اهمیت یخاب به همین فهرست محدود نمی‌شود؛ حضور خزندگانی با پراکنش جغرافیایی محدود، از جمله اسکینک ماری مرنجاب و ارمیاس کویر، حساسیت حفاظت از زیستگاه‌های آن را دوچندان می‌کند.
این پژوهشگر و کارشناس حیات‌وحش و خزندگان تصریح کرد: فعالیت معادن و تخریب و تکه‌تکه‌شدن زیستگاه‌ها، دست‌کاری خاک و پوشش گیاهی، گردوغبار، آلودگی صوتی و لرزش ناشی از فعالیت‌های معدنی می‌تواند ساختار و کارکرد اکوسیستم را مختل کند. پیامد چنین مداخلاتی ممکن است کاهش جمعیت گونه‌ها، انقراض محلی و در شرایط بحرانی، نابودی برخی گونه‌ها باشد.
در یک زیست‌بوم خشک، که بازسازی پوشش گیاهی و ترمیم آثار تخریب می‌تواند زمان‌بر باشد، از بین رفتن یک عرصه طبیعی را نمی‌توان صرفاً با پایان عملیات معدنی یا رها کردن محدوده برداشت‌شده جبران کرد. هرگونه تصمیم درباره فعالیت معدنی در چنین پهنه‌ای باید بر پایه ارزیابی علمی، ظرفیت اکولوژیک منطقه و آثار تجمعی فعالیت‌ها اتخاذ شود؛ نه فقط با بررسی جداگانه هر معدن.
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی فعالان محیط‌زیست منطقه ابوزیدآباد، رها شدن محدوده‌های برداشت‌شده و شکل‌گیری کانون‌های گردوغبار است.
کانون‌های گردوغبار؛ میراث معادن رهاشده
یک فعال محیط‌زیست منطقه ابوزیدآباد نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با انتقاد از ادامه فعالیت برخی معادن و ضعف نظارت بر آن‌ها اظهار کرد: با وجود ارتقای یخاب به پناهگاه حیات‌وحش اقدام مؤثری برای ترمیم و بهسازی مناطق بهره برداری شده معادن صورت نگرفته است.
وی از معادن سیلیستین در جنوب مرنجاب و معادن سنگ لاشه در شمال ابوزیدآباد به‌عنوان نمونه‌هایی از محدوده‌های مورد نگرانی یاد و ابراز کرد: تخریب اراضی و رها شدن آن‌ها، زمینه شکل‌گیری کانون‌های گردوغبار را فراهم کرده است.
این فعال زیست محیطی تصریح کرد: این مسئله نیازمند بررسی میدانی و انتشار نتایج کارشناسی است؛ زیرا گردوغبار تنها یک پیامد ظاهری از فعالیت معدنی نیست. افزایش ذرات معلق می‌تواند کیفیت هوای مناطق پیرامونی را تحت تأثیر قرار دهد و در کنار سایر منابع گردوغبار، فشار بیشتری بر زندگی ساکنان وارد کند.
حال پرسش مهم این است که چه نهادی مسئول بررسی وضعیت محدوده‌های تخریب‌شده، تعیین میزان خسارت و الزام بهره‌برداران به بازسازی عرصه‌هاست؟ آیا برای معادن فعال و تعطیل‌شده، برنامه مشخصی جهت احیای محیط تخریب‌شده وجود دارد؟ و اگر چنین برنامه‌هایی تدوین شده‌اند، چه میزان از آن‌ها اجرا شده است؟
بنا به گفته منابع محلی بازدیدهای نظارتی دستگاه‌های مسئول متناسب با اهمیت و حساسیت منطقه نیست. ادعایی که ضرورت انتشار گزارش‌های رسمی بازدیدها، نتایج پایش‌ها و اقدامات انجام‌شده برای برخورد با تخلفات احتمالی را برجسته می‌کند.
کامیون‌های معدنی؛ ناامنی در مسیر زندگی مردم
یک شهروند ابوزیدآبادی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: فشار فعالیت‌های معدنی در یخاب به محدوده برداشت مواد معدنی محدود نمی‌شود. مسیرهای حمل مواد معدنی نیز به یکی از کانون‌های نارضایتی ساکنان منطقه تبدیل شده‌اند.
وی با اشاره به تردد گسترده و گاه ناایمن کامیون‌های سنگین از داخل روستاهای منطقه مثل حسین‌آباد و قاسم‌آباد ابراز کرد: اعتراض‌های چندین‌ساله اهالی تاکنون نتیجه ملموسی نداشته است.
به گفته این شهروند ابوزیدآبادی عبور مستمر کامیون‌ها علاوه بر ایجاد نگرانی درباره ایمنی رفت‌وآمد ساکنان، گردوغبار ناشی از تردد خودروها را افزایش داده و کیفیت زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داده است.
وی همچنین با اشاره به عبور صدها کامیون از مسیرهای گردشگری سیازگه و چاه عروس خاطرنشان کرد: تردد سنگین خودروهای معدنی در این منطقه به طبیعت و ظرفیت‌های گردشگری آن‌ها آسیب وارد کرده است.
این وضعیت یک تعارض روشن را پیش روی مدیریت منطقه قرار می‌دهد: مسیرهایی که می‌توانند زمینه رونق طبیعت‌گردی و تقویت اقتصاد محلی را فراهم کنند، نباید بدون بررسی ظرفیت و پیامدهای تردد، به گذرگاه دائمی کامیون‌های سنگین تبدیل شوند.
البته تعیین میزان خسارت به مسیرها و اثبات سهم فعالیت‌های معدنی در تخریب آن‌ها، به بررسی فنی نیاز دارد؛ اما همین مطالبات برای آغاز بازدید میدانی، ارزیابی ایمنی جاده‌ها، سنجش گردوغبار و بررسی مسیرهای جایگزین کافی است.
فرمانداری آران‌وبیدگل، بخشداری، دستگاه‌های متولی حمل‌ونقل و اداره‌های محیط‌زیست و صنعت، معدن و تجارت باید مشخص کنند چه ضوابطی بر تردد کامیون‌ها حاکم است، چه نهادی بر اجرای آن نظارت می‌کند و برای کاهش خطرات و مزاحمت‌های موجود چه برنامه عملیاتی در نظر گرفته شده است.
وعده بررسی مجوزها؛ آیا نظارت به اقدام می‌رسد؟
در واکنش به نگرانی‌ها درباره فعالیت معادن در یخاب، مهدی جمالی‌نژاد استاندار اصفهان در گفتگو با خبرنگار مهر از بررسی مجوز معادن واقع در محدوده این پناهگاه از نظر آلایندگی زیست‌محیطی خبر داد و با اشاره به گلایه‌های مردم کاشان و نطنز از فعالیت برخی معادن اظهار کرد: واحدهایی که موجب آسیب و نگرانی مردم شده باشند، هنگام رسیدن موعد تمدید مجوز از نظر ادامه فعالیت بررسی خواهند شد و در صورت وجود مشکل، با تمدید مجوز آن‌ها مخالفت می‌شود.
وی همچنین تأکید کرده است که نباید اجازه داد فعالیت‌های معدنی موجب آسیب زیست‌محیطی در منطقه ابوزیدآباد شود.
این اظهارات را می‌توان نشانه‌ای از توجه مدیریت استان به نگرانی‌های مطرح‌شده دانست؛ اما مسئله اصلی، چگونگی اجرای این رویکرد و شفافیت نتایج آن است.
آیا بررسی‌ها تنها به زمان تمدید مجوز محدود خواهد ماند یا معادن فعال نیز از نظر رعایت الزامات زیست‌محیطی، میزان تخریب، گردوغبار و آثار فعالیت بر زیستگاه‌های حساس ارزیابی می‌شوند؟ آیا نتایج ارزیابی‌ها و دلایل موافقت یا مخالفت با تمدید مجوزها در اختیار افکار عمومی قرار خواهد گرفت؟
در منطقه‌ای با چنین حساسیت اکولوژیک، انتظار می‌رود بررسی مجوزها صرفاً به تشخیص کلی وجود یا نبود آلایندگی محدود نشود. ارزیابی آثار تجمعی چند معدن، وضعیت کریدورهای حیات‌وحش، پیامدهای حمل‌ونقل مواد معدنی و میزان امکان بازسازی عرصه‌های تخریب‌شده نیز باید در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد.
مطالبه روشن از دستگاه‌های مسئول
حفاظت مؤثر از یخاب به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ نیاز دارد؛ اقداماتی که باید از وعده و اظهارنظر فراتر بروند و نتیجه آن‌ها برای مردم قابل ارزیابی باشد.
نخست، وضعیت مجوزهای صادرشده و تمدیدشده معادن داخل و پیرامون پناهگاه، همراه با محدوده دقیق فعالیت‌ها و الزامات زیست‌محیطی آن‌ها، باید بررسی و اطلاعات قابل انتشار آن شفاف‌سازی شود.
دوم، سازمان حفاظت محیط‌زیست و اداره منابع طبیعی باید بازدیدهای میدانی منظم و مستند انجام دهند و وضعیت تخریب زیستگاه‌ها، کانون‌های گردوغبار و آثار فعالیت‌های معدنی بر پوشش گیاهی و حیات‌وحش را ارزیابی کنند.
سوم، بهره‌برداران باید در چارچوب قوانین و تعهدات مربوط، نسبت به ترمیم و بهسازی محدوده‌های تخریب‌شده پاسخ‌گو باشند. رها کردن زمین پس از پایان برداشت نباید به معنای انتقال هزینه‌های زیست‌محیطی به مردم و نسل‌های آینده باشد.
چهارم، وضعیت تردد کامیون‌ها در حسین‌آباد، قاسم‌آباد و مسیرهای سیازگه و چاه عروس باید با حضور میدانی مسئولان بررسی شود. تعیین مسیرهای مناسب، کنترل سرعت و بار، کاهش گردوغبار و رسیدگی به نقاط حادثه‌خیز، از اقداماتی است که باید با برنامه زمانی روشن پیگیری شود.
همچنین لازم است پیامدهای اجتماعی فعالیت‌های معدنی و فشار بر خدمات عمومی منطقه، بر اساس داده‌های معتبر و با رعایت حقوق همه افراد بررسی شود؛ بدون آنکه مسائل مختلف اجتماعی بهانه‌ای برای نادیده گرفتن مسئولیت‌های قانونی بهره‌برداران یا حقوق ساکنان محلی شود.
کد مطلب 6980211
-
تخریب خاموش پناهگاه حیات وحش یخاب؛ «معادن» محیط زیست را می‌بلعند
-
اعطای مجوز به معادن یخاب از لحاظ آلایندگی زیست‌محیطی بررسی می‌شود
-
صدور مجوز معدن خاک صنعتی در قلب پناهگاه حیات وحش یخاب
-
چوب حراج بر پناهگاه حیات وحش یخاب/ آفریقای کوچک قربانی بی‌تدبیری
-
نمایی از پرندگان بخش کویرات و پناهگاه حیات وحش یخاب
-
شناسایی و ثبت یک گونه پرنده نادر در آران و بیدگل
-
منطقه شکارممنوع یخاب به پناهگاه حیات وحش ارتقا یافت
-
منطقه یخاب آران و بیدگل به پناهگاه حیات وحش ارتقا یافت
-
افزایش درآمد نفتی روسیه در ماه اکتبر
-
افزایش ۱۵۴ درصدی صدور جواز تاسیس صنعتی در استان بوشهر
-
اوپن ای آی با پنج میلیون دلار نارضایتی ریاضیدانان را می خرد
-
تجلیل از مقام پرستار در گلپایگان
-
فاصله ۱۰ ساله برای ساخت فیلم دهم تارانتینو؛ فعلا می‌خواهم زندگی کنم!
-
از تعصب به پیراهن تا حاکمیت سرمایه؛ فوتبال ایران در جدال پول و وفاداری
-
تحویل ۴۱ پروژه آموزشی در سمنان؛ تکمیل طرح‌های باقی‌مانده تا پایان سال
-
زندگی علمای مازندران در قالب طرح «روایت علویان» مستندسازی می‌شود
-
پایان حیاط‌خلوت بانک‌های ناتراز با ثبت روزانه اضافه‌برداشت
-
جریمه ۱۲۰ میلیارد ریالی قاچاقچی سوخت در یزد
-
کالابرگ کد ملی‌های ۳، ۴، ۵ و ۶ شارژ شد
-
شانس کسب دو مدال طلا و یک برنز برای تیم امید کشتی آزاد ایران
-
میزبانی «محله سرشور» مشهد از ۱۵۰ نفر از خواهران شهدا از سراسر کشور
-
سه ایرانی نامزد بهترین های آسیا شدند
-
معمای فسخ قرارداد «آسانی» در استقلال؛ نامه هست پاسخ فیفا نیست!
-
ادعای آکسیوس: حملات به ایران پیش از انتخابات آمریکا متوقف شد
-
یکتاپور: هزینه احداث گلخانه در هرمزگان به ۳۵ میلیارد تومان رسیده است
-
ابلاغ دستورالعمل تهیه بودجه ۱۴۰۶ صندوق بازنشستگی
-
دالان واخان؛ گذرگاه راهبردی افغانستان یا بن‌بست ژئوپولیتیک؟
-
انفجار مهیب در ابرنفتکش بعد از برخورد با مین دریایی درتنگه هرمز+ فیلم
-
روزنامه‌های ورزشی شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های صبح شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
- لاین نوری
- بلکا
- ایمپلنت اصفهان
- دانلود کتاب
- خرید اپل ایدی
- شمش نقره
- کلینیک ترک اعتیاد تهران
- جراح بینی تهران
- جراح بینی در تهران
- لوازم تحریر
- خرید طلای آب شده
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- نمایندگی بوش در تهران
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه